X
تبلیغات
مطالب و مقالات جامعه شناسی و مددکاری

مطالب و مقالات جامعه شناسی و مددکاری

  اعتیاد :

اعتیاد به مواد مخدر جمله ای که افکار واذهان را به یاد سروهای سوخته ،قدم های خمیده خانواده های متلاشی واز هم گسیخته سوق می دهد اعتیاد بلای خانمان سوز که ویران گری های حاصل از ان عامل بسیاری از مسائل اجتماعی چون طلاق –سرقت-رشوه گیری-خودکشی-بزه کاری میگردداعتیاد به مواد مخدر همه ساله هزاران نفر از انسانها خصوصا جوانان ونوجوانان رادر کام خود می بلعدواز مردم جهان قربانی می گیرد دو خسارات جبران ناپذیری به مردم دنیا وارد می نماید در ایران نیز به علت این که همسایه تولیدکننده تریاک دنیا(افغانستان)هستیم متاسفانه سالانه میلیونها تومان صرف مبارزه با موادمخدر وحمایت از خانواده های معتاد ایجاد مکان وجایگاه های بازپروری و...می گردد .

اعتیاد یا بلای هستی سوز که ویران گری های حاصل از ان عامل سقوط بسیاری از ارزش ها و هنجارهای فرهنگی واخلاقی می گردد وسلامت جامعه به خطر می اندازد وقربانی های بسیاری را به آغوش سرد خاک می کشاند.

مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال 1987 کنفرنس بین المللی مواد مخدر وتجارت ممنوع را در وین تشکیل داد که احداف ان عبارت است از: ترتیب دادن اقداماتی برای مبارزه با مواد مخدر؛ مشخص نمودن فعالیت های اینده در زمینه ی پیشگیرانه و کاهش مواد مصرفی ؛ توان بخشی معتادان و بازگرداندن انها به اجتماع این سخت گیریها بدان معنااست که مبارزه ای سر سختانه وپیگیرباید علیه تولید کنندها وقاچاقچیان که از این طریق مبلق زیادی به جیب می زنند انجام میگیرد لازم به زکر است که در این راه نیروی نظامی و انتظامی جمهوری اسلامی ایران عزیزانی را تقدیم کرده که جان خود را در راه مبارزه با جنایت کاران و قدرتمنان سوداگر مرگ در طبق اخلاص نهاده است.

مواد چیست؟ اعتیاد یعنی چه؟ معتاد کیست؟

مواد به هر چیزی جز غذا گفته می شود که وقتی مصرف و وارد جریان خون می شود ساختار یا کارکرد ارگانسیم زنده را تعقیر دهد(سروستانی، ص 173)

به گفته محققان مواد را می توان با توجه به اثرات ان به روی ارگانیسم بدن (سیستم عصبی) به سه دسته ی محرکها – کند کننده ها وتوهم زاها تقسیم نمود.

هر ماده ای با مصرف ان ادراکات،شناخت،رفتار وهماهنگی حرکتی انسان را تغییر می دهد واسیب های جسمی ،اجتماعی وروانی به دنبال دارد را مواد مخدر گویند.

مواد مخدر به معنی خو گرفتن وخود را وقف عادتی نکوهیده کردن معنی کرده اند وبه گفته اندیشمندان اصطلاح اعتیاد به راحتی قابل تعریف نیست.

اعتیاد عبارت است از تعلق وتمایل غیر طبیعی و مداومی است که در برخی از افراد نسبت به بعضی از مواد مخدر پیدا می کنند منظور از اعتیاد استفاده ی غیر طبیعی و مکرر دارویست که به ضرر خود مصرف کننده با دیگران است.

تاریخچه مواد مخدر:

اولین بار در سال1804مرفین درطب برای رهایی ازدر داعمال جراحی ودردهای بعداز عمل مورداستفاده قرار گرفته است هروئین نیز درسال 1989برای اولین بار به صورت گرد سفیدرنگی مصرف شد تاریخچه ی مصرف تریاک به قرنهاپیش حتی قبل از مصرف مرفین می رسد به طوری که در یکی از نقوش دولت اشور تصویردسته ای از گل خشخاش دیده شده است سقراط نیز از شیوه ی خشخاش به عنوان داروی خواب اورومسکن درد سخن گفته است درایران باستان رازی وابن سینا ازمصرف دارویی تریاک سخن گفته اند .

معتاد کیست:

 معتاد کسی است که در اثر مصرف مداوم وپی درپی وابسته به مواد شده باشد وبه عبارت دیگر متکی بودن یا وابستگی دارویی یا روانی انسان به مواد را معتاد گویند بنا براین معتاد کسی است که در نتیجه ی مصرف پی در پی مواد در بدن فرد حالت مقاومت اکتسابی به وجود امده به نحوی که استفادی پی درپی ازدارو موجب کم شدن تدریجی اثر آن می گردد.( ستوده، ص  84)

شایع ترین مواد مورد مصرف در ایران:

 میتوبن با اطمینان سیگار رایج ترین ماده ی مصرفی اعتیاداوردرجهان وایران آورد اعتیاد اوری سیگار به خاطر وجود نیکوتینی است که  در توتون وجود دارد با این حال عوارض اصلی سیگار رانمی توان به نیکوتینی نسبت داد عوارض عمدتادر دود حاصل ازسوختن توتون یافت می شوند سیگار مجموعه مرگ آورترین ماده ی اعتیاداور در جهان است.

 اثارمصرف سیگار:

 ازجمله عوارض دودسیگار عبارت است ازافزایش احتمال ابتلا به انواع سرطان    درنواحی ریه-دهان حلق –حنجره مری مثانه-پانکراس-دهان ی رحم و...بیمارریهای مزمن تنفسی افزایش احتمال خطر بیماریهای قلبی- فشارخون بالا-سکته ی مغزی -سرطان خون -اب مروارید چشم -بیماریهای غده ی تیروئید –سقط جنین –یائگی زودرس-پوکی استخوان وبیماریهای پوستی نام برد.

شایع ترین موامخدر:

 تریاک(تلخکی-نخود-حب-)منشا تریاک گیاه خشخاش است این گیاه هزاران سال به خاطر اثرات ویژه ی ان کشت می شده است اما امروزه در بسیاری نقاط جهان از جمله جمهوری اسلامی ایران کشت خشخاش از نظر قانونی ممنوع می باشد تر یاک شایع ترین ماده ی مخدر از مایع شیری رنگی که از خراش دادن پوسته ی نازک گرز خشخاش به دست می آید تهیه می شود ورنگ ان از خاکستری تیره تا رنگ مایل به قهوه ای متغیر بوده  وحالت قیر مانند دارد مصرف تریاک به مدت صد ها سال در کشور های خاورمیانه وخاور دور ازجمله ایران ،تایلند ،هنگ کنگ ،فلیپین، چین وهند رواج داشته است.

 الف-اثار کوتاه مدت:

 1-احساس سرخوشی 2-خواب الودگی-رخوت وخودگی وشل شدن عضلات 3-کاهش یا افزایش فعالیت جسمانی 4-اشکال در تمرکز-5احساس تهو-استفراغ-یبوست- فقدان اشتها وانقباض مردمک چشم

ب-اثار دراز مدت :

1-بی ثباتی خلق 2-رویاهای نا مطلوب در شب 3یبوست وکا هش انگیزه ی جنسی 4-تحمل ووابستگی تحمل نسبت به تر یاک یعنی نیازبه افزایش میزان مصرف با هر بار مصرف .

انواع موادمخدر:

 1-تریاک:یکی از قدیمی ترین مواد مخدری است که در اغلب جوامع به ویژه کشورهای اسیایی وافریقایی مصرف می شود.

2-مرفین:این ماده از تریاک گرفته می شود وبه دوصورت مایع وپودر مصرف می گرددودرجوامع صنعتی توسط جوانان خیلی مصرف می شود.

3-هرئین :از طریق ترکیبات شیمیایی ساخته می شود واثرش سه برابر مرفین است.

4-کوکائین:از برگ درخت کوکا که مصنوعی می باشد گرفته می شود واغلب در بیهوشی موضعی مصرف پزشکی دارد اثرات جسمی کمی دارد درحالی که از لحاظ روانی اثراتش بیشتراز هروئین است

5-ال اس دی:اعتیاد جسمی ندارد ولی از نظر روانی  ایجاد وابستگی می کند.

6-امفتامین ها-سیستم عصبی مرکزی راتحریک نموده واعتیاداورند.

7-ماری جوانا وحشیش-از گیاه خودروی شاهدانه گرفته می شود اعتیاد جسمی نداشته ولی منجر به اعتیاد روانی می شود در ایران به بنگ معروف است.

 8-والیوم ولیبریوم:مصرف طولانی مدت انها اعتیاد اور است ودر جوامع صنعتی بیشتر مصرف می شود 

9-متادون:این ماده درجنگ جهانی دوم در المان رواج یافت مهمترین ضررآن این است که معتادین باید برای حفظ تعادل خود با گذشت زمان میزان متادول راافزایش دهند.

10-اکستازی:(نامهای عامیانهاکس-قرص های شادی اور)یک ماده محرک تاحدودی توهم زاست .

دسته بندی مواد اعتیادآور:

1-مواد افیونی مانند- تریاک-هروئین-مرفین

2-مواد محرک مانند کوکا ئین

3-مواد توهم زا مانند گرد فرشته-ال –اس-دی یاداروهای روان گردان-حشیش-ماری جوانا-بانک-علف

4-مواد استنشاقی

5-مواد الکلی

6-سیگار

تمامی این مواد حالت هوشیاری فرد را عوض می کنندبعضی ها روی سیستم عصبی باعث تسریع درانتقال دهنده های عصبی می شوند بعضی ها انتقال دهنده ها کند می کنند بعضی از این مواد هم ادراک وتجربه فرد را از واقعیت دگرگون می سازند.

1-موادافیونی:مواد افیونی خطرناک ترین مواد هستند مانند هروئین ومرفین هروئین انقدر خطرناک استک حتی جنبه پزشکی ندارد مصرف هروئین وحتی مرفین بااینکه خیلی خطرناک  تشخیص داده شده است دومین ماده ی مصرف در ایران است اما مصرف تریاک چنانچه خیلی جدی وبیش از اندازه نباشد خیلی خطر ندارد لازم به ذکراست اولین مواد مصرفی در ایران همین تریاک است

2-مواد محرک:رایج ترین این مواد کوکائین است مثل برگ چای وهم مثل گرد مصرف می کنند پس از مصرف فردحالت پرواز به خود می گیرد انرژی اوچند برابر می گردد وبه دنبال جای می گردد تا انرژی خود را تخلیه کند.

3-داروهای توهم زا:این داروهاهم بسیار خطرناک می باشندازبدترین این انواع ان ال-اس-دی-حشیش-ماری جواناوکراک می باشد طبق گفته پزشکان گردفرشته شاید خطرناک ترین موادی است که درخیابان ها به فروش می رسد خوشبختانه قشرهای کم درامد و متوسط توان خرید ان راندارند.

4-مواد استنشاقی :این مواد ازطریق بو کشیدن از طریق بینی مصرف می شود مانند تینررنگ بنزین.

5-الکل:درکشورهای غربی اعتیادبه الکل پیش در امد همه ی اعتیاداست یعنی اکثر کسانی که معتادمی شوند ابتداازالکل شروع می کنند افراد الکلی برای اینکه به مرحله اعتیاد برسند. 4مرحله راطی می کنند :الف)ابتدا بیشتر جنبه تفننی دارد و زمانی که فرد االکلی الکل را مصرف می کند مقداری خوشی نسبتاکاذب به او دست می دهد ب)درروابط خودبا اطرافیان مقداری دچار مشکل می شود جنبه تفننی ندارد ج)روان فرد وابسته به مصرف الکل می می گردد و بدون مصرف ان نمی تواند به کارهای روزمره بپردازد.د )شخص شدیدا معتاد است حافظه اش افت می کند وتجربه سیاه مستی به وجود می آید .

6- سیگار:متداول ترین ماده مصرفی در ایران از سنین 15-14 سالگی شروع می شود و معمولا نیز به صورت مخفیانه است ونوجوانان تحت تاثیر الگوهای بزرگسالان قرار دارند.

انواع مصرف مواد:

1-مصرف ازمایشی :در این نوع مصرف،مصرف کننده اولین تجربه یا تجارب مصرف را پشت سر می گذارد این گونه مصرف کنندگان عمدتا جوان هستند مصرف انها کوتاه مدت است وممکن است در انتخاب ماده فقط یک ماده اکتفا کنند ویا ممکن است چند ماده را تجربه کنند مصرف مواد نامنظم است وحتی ممکن فقط یک بار باشد مثل مصرف سیگار توسط یک نوجوان.

2-دراین حالت مصرف موادمنظم تر است مصرف مواد برای سرگرمی وتفریح است یا آنکه فرد می خواهد از تفریحات لذت بیشتری ببرد در بین این نوع مصرف کنندگان مقدار مورد مصرف متفاوت است اما مصرف مواد در زندگی او نقشی محوری ندارد مثلا مصرف مشروبات الکلی در مهمانی ها ومصرف اکس در اخر هفته.

مصرف وابسته:در این وضعیت مصرف مواد بخش اصلی زندگی فرد است و او ماده را مصرف می کند تا احساس طبیعی بودن داشته باشد در این حالت عوارض مصرف پردامنه تر است ابعاد جسمی ،عاطفی وروابط اجتماعی وسبک زندگی فرد را در بر می گیرد نسبت به مواد وابستگی جسمی وروانی پیدا می کند و مصرف بیش از سه بار در هفته وبه صورت منظم است فردی که به مصرف مواد وابسته است در صورت عدم مصرف مواد دچار مجموعه ای از نشانه های نا خوشا یندی جسمی وروانی می شود

دواصل در اعتیاد:

1-اصل وابستگی

الف وابستگی جسمانی

ب وابستگی روانی

2-اصل تحمل

1-اصل وابستگی.مطابق اصل وابستگی همان طور که از عنوان این اصل بر می اید شخص معتاد به داروی مصرف شده وابستگی پیدا می کند ودر مقابل عدم مصرف دچار ناراحتی های جسمانی می شود

الف)وابستگی جسمانی:یعنی احساس ناخوشایندی که در مواقع احساس درد به وسیله سیستم عصبی در پاسخ به پیامهای دردترشح می شود .ترشح این دو ماده به صورت روز مره می با شد.

خصوصا در مواقع درد.حال اگرشخصی به ماده ی اعتیاد اوری خصوصا از نوع مخدرها وابستگی پیدا کند به دلیل وجود این دو ماده درماده مخدر ترشح این ماده ها توسط مغز بلوکه می شود وبدن ما به خاطر اینکه دیگر ضددردی  وجود ندارد درمان ایجاددرد یاخماری می شود حال بعداز حداقل 72ساعت مصرف نکردن مادی مخدر این دوماده به تدریج باز هم وارد سیستم عصبی ما می شوند وحالت ضد درد قبلی خود را پیدا می کند

ب)وابستگی روانی:احساس لذت واحساس خوشایندی که خصوصا در حین مصرف مواد اعتیاد اور به انسان دست می دهد

2-اصل تحمل:اصل تحمل بیان این واقعیت است که فرد معتاد در سه مجموعه زیر نسبت به روزهای نخست اعتیاد خود دچار تغییرات می شود .

الف)افزایش مواد مصرف     ب)تغییر نحوه مصرف     ج)تغییر درنوع مواد مصرفی

تقسیم بندی مواد اعتیاد آور:

1-داروهای کند کننده ی سیستم عصبی      2-داروها ی محرک  

3-داروها ی تو هم زا                        4-الکلی

مخدرها ی سنگین ومخدرها ی سبک :

طی سالیان اخیر درسرتاسر جهان بحث داغ بین کسانی که با تکیه برداده هایسم شناسی معتقدند هیچگونه ماده کم خطر وسبک وجو ندارد وآنهایی که ما یلند بعضی از موادی که آنهارایی خطر تلقی می کنند آزادشوند در گرفته است .برای بر خورد منطقی بااین مبحث ضروری است که ابتدا اطلاعات داده های مختلف وریشه مسئله مشخص شود.

عوامل موثر برای ایجاد اعتیاد:

1-عوامل فردی:معمولا مصرف وتاثیر دارو بر سلسله اعصاب به دو صورت می با شد

الف)اثر منفی:در صورتی که پاداش به دنبال اولین مصرف منفی باشد ممکن است حال فرد به هم خورده ودیگر به فکر تجربه ی مجدد نیفتد.

ب)اثر مثبت:یعنی اگر از مصرف آن احساس لذت جسمی روانی نماید برای کسب مجدد لذت سعی می کند روزها ی دیگراز هر طریق واز هر نحوی مقداری مواد مخدر به دست آورد.

ج)کنجکاوی      د)تمتع         ه)مسائل ومشکلات روانی وفردی

2-عوامل خانوادگی:

الف)تحول خانوادگی:در اثر انقلاب صنعتی وبه دنبال آن پدیده ی شهر نشینی ومهاجرتهای دسته جمعی وتغییرات اساسی خانواده های گسترده وتبدیل ان به خانواده های هسته ای عاملی در سرعت بخشیدن  به امر اسیب های اجتمایی خصوصا اعتیاد بوده است.

ب)زمینه های خانوادگی       ج)فقر مادی        د)ستیزه والدین

ه)رفاه اقتصادی خانواهای:درخانوادهاییکه رفاه ودرامد اقتصادی زیاد است روابط انسانی بر اثر کثرت کار ویا سر گرمی    ضعیف تر می گردد.

3-عوامل اجتماعی:

الف)در دسترس بودن دارو         ب )نابرابری های اجتماعی واقتصادی

ج)تسلط بر گروه های اقلیت نژادی         د)رشد نا منا سب صنعت

ه)جنگ وبحران اقتصادی

عوارض اعتیاد:

1-عوارض جسمی : فرد معتاد به مواد مخدر در صورتی که مصرف روزانهاش متوقف شده واز 10تا12ساعت تجاوز کند به عوارض جسمی مبتلا می شود. اگر این مواد برای مدت دو یا سه روز به فرد معتاد نرسد و فرد بتواند عوارض فوق را تحمل کند اعتیادش از بین می رود.

2-عوارض روانی:شخص معتاد تعادل خود را تا رسیدن به دارو از دست خواهد داد وبه همین دلیل عقلب افراد مجرم را معتادین تشکیل می دهند ومهم تراز ان اکثر افراد معتاد چند سال بعد از مصرف به بیماری های روانی دچار می شوند.

3-عوارض اجتماعی اعتیاد:معتادین مصرف کنندگانی هستند که ضرر اجتماعی دارند زیرا اکثر معتادین زندگی خود را از راه غلط چون دزدی-تجاوز و ادم کشی تامین می کنند. لذا این خود به افزایش کجروی وانحرافات اجتماعی در هر جامه کمک می کند.

درمان:درمان موفقیت امیز مواد تحت تاثیر عوامل متعددی قرار دارد نظیر نوع ماده ی مصرفی- روش مصرف مواد و سابقه و مدت زمان مصرف مواد – ویژگی های شخصی فرد مصرف کننده – انگیزه ی فرد مصرف کننده برای درمان و مهارت و تجربه درمان وغیره.....

روش های درمان:

1- درمان داروئی(سم زدایی)

2- روش های غیر دارویی

الف) مشاوره ی فردی                                        ب) گروه درمانی

ج) رفتار درمانی                                               د) درمان های شناختی

ه) خانواده درمانی                                               و) شرکت در گرو های خودیار

چه باید کرد؟

1-اگاه ساختن فرزندان باغنی سازی اوقات فراغت و توجه به خواسته های منطقی نسل جوان – برقراری رابطه ی عاطفی در خانواده و تشویق فرزندان و انجام فرایض دینی .

2-باید دانست تا زمانی که مصرف کنندگی مواد داشته باشیم این مواد از راه های مختلف وارد کشور می شود، لذا نیاز به بر خورد با قاچاقچیان در مناطق مرزی و داخل کشور است.

3-اصلی ترین راه مبارزه با مواد مخدر خوشکاندن ریشه اعتیاد است.

4-اموزش همگانی و عمومی برای پیشگیری از اعتیاد زیرا پیشگیری بهتر ومهمتر از درمان است.(پایان نامه،  ملیانیان، ایرج، 1386)

5-سرمایه گذاری در خانواده ها زیرا مفید ترین و سمر بخش ترین نهاداجتماعی خانواده است.

قوانین ایران درباره اعتیاد:

به بمنظور ایجاد محدودیت در امر کشت خشخاش واستعمال تریاک قوانینی درایران تصویب شد وقانون تشدید مجازات مر تکبان کشت خشخاش و قاچاق چیان مواد مخدر در سال 1348را مجلس تصویب کرد طبق این قانون برای ریشه کن کردن مواد مخدر مجازات اعدام برای قاچاقچیان وسوداگران مواد مخدر پیشبینی شد دراین قانون هرگاه افراد بیش از 10گرم هروئین ومشتقات آن رابه کشور وارد کنند ویا بفروشند ویا نگهداری کنند اعدام خواهند شد همچنین در سال 1359لایحه قانون تشدید  مجازات مواد مخدر به تصویب رسید خلاصه اهم سیاست کیفری قانونگذار اسلامی از تاریخ تصویب لایحه فوق به شرح زیر است:

1-کشت خشخاش ممنوع است وهر کس انرا کشت کند علاوه بر امحاء ان برای بار اول به مجازات حبس از 3تا15سال ودر صورت تکرار به مجازات اعدام محکوم می شود.

2-هرگاه کسی عالم وعامدا تریاک را وارد ویا کشت کند ویا بفروشد ویا اینکه بیش از یک کیلوگرم ان را نگهداری یامخفی یا حمل کند به به مجازات اعدام محکوم خواهد شد.

3-کلیه اموال منقول وغیر منقول اشخاصی که به علت ارتکاب جرایم مندرج در مواد این قانون تحت تعقیب قرار گیرند به دستور دادستان ضبط وپس از صدور حکم به اعتیاد (سبب شناسی ودرمان ان)

4-از تاریخ تصویب این قانون اعتیاد جرم شناخته می شود وهر کس بدون مجوز طبی مواد مخدر مصرف کند یا معتاد ولگرد باشد مامورین اورا دستگیر کنند تحت تعقیب قانونی قرار می گیرد وبه شش ماه تاسه سال حبس محکوم خواهد شد.

5-دولت مکلف است مراکز مجهزی برای نگهداری مداوای مجرمین معتاد احداث کند ودر مراکز مذکور کارگاههای صنعتی ومزارع کشاورزی را برای اشتغال معتادان به کار واشنایی آنان به حرفه تخصص وامکان اشتغال وکسب درامد پس از خروج از زندان ایجاد کند.

6-رسیدگی به جرایم مندرج در این قانون به عهده مراجع دادگستری ودادگاههای انقلاب است .

ازسال 1367مبارزه با مواد مخدر بیشتر شد که مهمترین ان ایجاد پایگاههای مجهز درمرزها بود واز ورود مواد مخدر جلوگیری می کرد قرارگاههای قاچاقچیان در استان سیستات وبلو چستان وبیشتر باندهای قاچاق که به نوبه خود تا کنون درکاهش افراد معتاد جامعه نقش بسزایی داشته است.

تاریخچه کنترل بین المللی مواد مخدر :

با توجه به افزایش امار معتادان وعواقب وخیم وگوناگون اعتیاد ونظارت بین المللی مواد مخدر طرح شد واولین بار در سال 1909به ابتکار روزولت رئییس جمهور وقت امریکا کمیسیونی به نام کمیسیون بین المللی تریاک درشهر شانگهای تشکیل شد منظور از بر پایی این کمیسیون پیروی از اصولی چون نظارت بر تولید تریاک محدود ساختن تولید فرش ونظارت براستفاده ان درزمینه های علمی وپزشکی بود دومین جلسه ای که بعداز جنک جهانی دوم تشکیل شد تولید وفروش تریاک بامسئولیت مستقیم جمعی مرکب ازنمایندکان کشورهای مختلف بود .

درسالهای 1924،1931،1936کنفرانسهای بین المللی در این زمینه برپا شد بعداز جنگ جهانی دوموتشکیل سازمان ملل متحد اقدامهای بیشتری دراین زمینه شد سازمان ملل متحد طی جلسات متعدد اصول جلوگیری از سواستفاده مواد مخدر را تاکید کرددرحال حاضر چهار سارمان بین امللی به نامهای زیر درزمینه تریاک وموادمخدر ونظارت برآن مطالعه وفعالیت می کنند کمیسیون موادمخدر کمیته مرکزی دایمی تریاک کمیته کارشناسان مواد که سم دارند ارگان نظارت برموادمخدر. (احمدوند، 1372، ص 25-24)

نظریات مختلف در مورد علل سوء مصرف مواد مخدر:

در مورد علل سوءمصرف مواد مخدر توسط افراد دهها نظر یه وجود دارد بیشتر این نظریه ها بر موادروان گردان(مانند الکل،کوکائین،هروئین وحشیش)که استفاده از انها کار کردمغز را تغییر می دهد تاکید دارند سوءمصرف مواد تخلف شود مصرف مواد همیشه با وابستگی شیمیایی به مواد همراه نیست وابستگی شیمیایی عبارت از شرایط که در ان مصرف مواد اجباری است ومصرف کننده قادر به توقف مصرف ان نیست زیرا به وابسته شده است.

این وابستگی ممکن است روانی باشد که در ان صورت فرد برای دست یافتن به سرخوشی ناشی از مصرف مواد به ان نیاز دارد ویاجسمی باشد که دران واکنش نسبت یه علائم محرومیت ناشی ازقطع مصرف،فرد را مجبور به مصرف مواد می کند.

بیشتر نظریه هایی که به تبین علل سوءمصرف مواد مخدر پرداخته اندبه دخالت عوامل زیست شناختی ،روان شناختی ویاجامعه شناختی در سوءمصرف مواد توسط افراد ،اشاره کرده اند.

الف)نظریه های زیست شناختی

طبق نظریه های زیست شناختی،علل سوءمصرف موادمخدر دربرخی عوامل زیست شناختی ارثی ونقش ژنتیک در گرایش افراد به سوءمصرف مواد نهفته است تحقیقات نشان داده اند که استانه تحمل مادر زادی بالاتری برای مواد مخدر در برخی افراد وجود دارند ،یا اختلالات متابولیک موجود در بعضی  افراد ،اشتیاق بیشتری درانها برای مواد مخدر ایجاد می کند (همچنان که بیماری قند،اشتیاق بیشتری برای مصرف انسولین ایجاد می کند)واحتمال الکلی شدن در بین کسانی که والدین الکلی دارند چهار برابر بیش از دیگران است .بنابراین بر طبق این نظریه ها،برخی افراد از نظر فیزیولوژیک استعدادی دارند که موجب می شود (در مقایسه بادیگران )سوءمصرف مواد لذت بیشتری ببرندوهمین استعداد باعث اعتیاد انهامی شود به بیان دیگرسیستم عصب مرکزی که عمد تااز مغز ونخاع تشکیل شده مواد مخدر را طوری توسط انتقال دهنده هایعصبی پردازش می کند که برای فرد تجربه لذت بخش نادری تولید می شود

ب)نظریه های روان شناختی

نظریه های روان شناختی مربوط به سوءمصرف مواد مخدر بر گرایش بیشتر برخی انواع شخصیتی به مواد مخدر تاکید دارند .بر طبق این نظریه ها،احتمال مصرف موادمخدر در افرادی که عزت نفس پایین دارند یا بیشتر مضطرب می شوند ،به منظور آرامش یافتن،اعتیاد به نفس پیدا کردن ورهایی از تنش همیشه بیشتر است افرادی که شخصیتهای وابسته دارند نیز با احتمال بیشتری به مواد مخدر آلوده می شوند .

این نظریه ها بر تقویت کننده های مثبت وتضعیف کننده های منفی سوء مصرف مواد نیز تا کید می کنند.تقویت کننده مثبت زمانی بروز می کند که سوءمصرف مواد به تجارب خوشایندی مانند هیجان،لذت وتایید همسا لانه منتهی شده باشد تضعیف کننده منفی زمانی به وجود می آید که سوءمصرف موادمخدر به بروز تجارب نا خوشایندی مانند درد،اظطراب،خستگی وتنهایی ختم شده باشد .

ج)نظریه های جامعه شناختی

سوءمصرف مواد مخدر یک انتخاب فردی نیست نظری های جامعه شناختی این حوزه به تبیین نیروهای ساختاری وفرهنگی موثر برسوءمصرف موادمخدر می پردازند.

1-رویکرد ساختی-کارکردی:.کارکردگرایان مدعی اند که سوءمصرف موادمخدر واکنشی است به تضعیف هنجارهای اجتماعی.ازنظر کارکردگرایان هرچه جامعه پیچیده تر شود وتحولات اجتماعی باسرعت بیشتری روی دهند،هنجارها وارزشهای اجتماعی مبهم تر شده،به وضعیت اتوماتیک (بی هنجاری)خواهند انجامید.اتومی درمقیاس جامعه می تواند    به فشارهای اجتماعی ونا همسازیهای هنجاری ختم شود وموجبات سوءمصرف مواد مخدر رافراهم کند.ناهمسازی هنجاری زمانی مشاهده می شود که مسئولان بهداشت وسلامت در مورد خطرات مصرف مواد ی مانند الکل وسیگار هشدار می دهند،اماکارخانجات تولید کننده مشروبات الکلی وسیگار سالیانه میلونها دلار خرج تبلیغات زبان بازی وگول زدن   مردم کرده،همه رابه مصرف الکل وسیگار تشویق می کنند ودولتهایی مانند ایالات متحده هم به این کار خانجات یارانه های دولتی می پردازند.البته اتومی  یابی هنجاری ممکن است در مقیاس فردی هم به وجود اید.زمانی که فرد احساس غربت وتنهایی کند ودر مورد رفتار مناسب ونامناسب در جامعه دچارسردرگمی شود یا نوجوانی که کار والدین اوبه طلاق کشیده یا به علت  جابه جا  شدن ازدوستان وخانواده جدا شده است در برابر مواد اسیب پذیرتر می شود.چنین فردی اگرتحت فشار همسالانی که تجربه های تلخ مشابه اورادارند قرار گیرند،درمعرض خطر بیشتری برای الودگی به مواد قرار خواهد گرفت.

بنابراین طبق رویکرد کارکردی-ساختی،سوءمصرف موادمخدر واکنشی است به نبود پیوند         بین فردوجامعه وتضعیف شدن وفاق جمعی در مورد هنجار های مقبول اجتماعی.

رویکرد ساختی کارکردی :به کارکردهای منفی پنهان سوءمصرف موادمخدر نیز اشاره دارد.ازاین منظر،مبارزه باموادمخدر که عمدتا برکاهش عرضه (ازطریق بستن مرزها)ودستگیر کردن فروشندگان مواد تاکید دارد ناخواسته قیمت مواد ونرخ جرایمی مانند سقت راافزایش می دهد.

2-رویکرد تضاد:رویکرد تضاد بر اهمیت تفاوت قدرت سیاسی،اقتصادی واجتماعی گروههای ذی نفع اجتماعی وچگونگی تاثیر ان بر رفتارها وارزشهای مدبوط به سوءمصرف موادمخدر تاکید می کند.ازاین منظر،سوءمصرف موادمخدر واکنشی است به نابرابری موجود درنظام سرمایه داری.افراد یک جامعه بیگانه ازکار،دوستان وخانواده وهمچنین از جامعه ونهادهای ان به سوءمصرف مواد مخدر به عنوان ابزاری برای فرار ازستموسرخوردگی ناشی ازنابرابری روی می اورند.درچنین جامعه ای قدرتمند ترین اعضای جامعه هنجارهایی راتعریف می کنند که مصرف مواد راغیر قانونی اعلام وبرای تولید،عرضه ومصرف ان جریمه هایی نیز تعیین می کنند.

به این دلیل مصرف الکل در جوامع غربی غیر قانونی نیست که قدرتمندان وثروتمندادن این جوامع هم خود مصرف کننده ان اند وهم از فروش .توزیع ان بهره می برند.توتون وقهوه نیز چنین وضعیتی دارند.اما بر خلاف این سه ماده،مواد مانندکراک،کوکائین وهروئین که عمدتاگروههای اقلیت انهارا مصرف می کنند،پیامد های بد نام کننده ومجرمانه ای دارند که اغلب دامن گیر همین طبقات پایین ومحروم خواهد شد.

3-رویکرد کنش متقابل نمادین:-کنش متقابل نمادین بر اهمیت تعریف وبرچسب زنی ومعانی منتسب به مصرف مواد تاکید می کند. اگر تجربه نخستین  مصرف مواد خوب تلقی وتعریف شود،مصرف مواد تکرارخواهد شد وفرد ممکن است به تد ریج بر چسب معتاد بخورد    .اگراین تعریف طوری دورونی شود که فرد نیز خودرا معتاد تلقی کند رفتار مزبور استمراروحتی افزایش خواهد یافت.مصرف مواداز طریق کنش متقابل نمادین در گروههای کوچک(همسالان ودوستان)نیز یاد گیری می شود. افراد تازه کار در نخستین مرتبه مصرف مواد نه تنها تحریک شدنبرای مصرف وفنون ان رایاد می گیرند بلکه یاد می گیرند که چطور ان راتجربه کنند. زمانی که برخی مواد،رفتارهاوتجارب نه تنها توسط گروه همسالان ودوستان مقبول بلکه لذت بخش شمرده شود،احتمال ادامه مصرف وجود دارد.

راهکارهای مناسب برای مبارزه با مواد مخدر:

مبارزه بامواد مخدر،فرایندی تعطیل ناپذیر ودشوار است که ازدوطریق عمده عمل می کند :

1)کاهش عرضه مواد         2)کاهش تقاضا.

در امر کاهش عرضه مواد،ستاد مبارزه بامواد مخدر دردو دهه گذشته فعالیتهای شایسته ای انجام داده است .امااگرچه اهتمام سازمانهای درگیربامواد مخدرقابل تقدیر است ،ولی حجم واندازه مصائب مربوط به این مواد خطرناک خانمان برانداز آن قدر وسیع است که این تلاشها تا کانون پاسخگویی وکنترل آنرا نمی کند،خاصه اگر نابرابری امکانات ودسترسیهای قاچاقچیان مواد وستاد مبارزه بامواد مخدر باعدم هماهنگی وعدم همسازی برنامه ای واجرایی بین مسئولان ودستگاههای مختلف ونبود نوعی تفکر ورویکرد سیستمی به موضوع ،نبود تفکر اموزش ملی در مورد خطرات وپیامدهای سوءمواد مخدر همراه باشد کارازان چیزی که هست نیز دشوارتر خواهد شد.

حتی اگر دستگاههای ذی ربط دربخش کاهش عرضه وجلوگیری ازقاچاق مواد به داخل کشور به موفقیتهای چشمگیری هم دست یافته باشند کار کاهش تقاضا ومبارزه با مصرف مواد به دلایل مختلف واز جمله عدم هماهنگی دستگاهها موفق نبوده است.

 هنوز نوعی وفاق کلی برسرتعریف اعتیاد به مواد مخدر به عنوان جرم یابیماری وجود ندارد ودستگاههای مسئول ،رویکردهای متفاوتی نسبت به آن دارند.درواقع امر،هم انکه معتاد رابیمار تلقی می کند وهم ان کس که اورامجرم می شمارد،فراموش کرده اند که معتاد بیش وبیش از هر چیز قربانی است قربانی سازماندهی نادرست اجتماعی ،اقتصادی وحتی سیاسی هم انکه معتاد را بیمار تلقی می کند وهم ان کس که اورامجرم می شمارد موضوع را فردی می کنند بی جهت نیست که در همه مراکز باز پروری ونگهداری ،حداکثر مشاوری وجود دارد که درس روان شناسی خوانده وداروخانه از فعال ترین بخشهای این گونه مراکز است علت اصلی این همه نیز سلطه دیدگاه محافظه کارانه وقدیمی جرم شناسی براین گونه مراکز ومسئولان وگردانندگان ان است که جرمراویژگی فرد می دانند معتاد بیمار هم به همین دلیل وبا همین گونه تفسیر بستری می شود وتحت مراقبت قرار می گیرد بر اساس این نگرش محا فظه کارانه منشا اصلی جرم فقط  ویژگیهای شخصی مجرم است ومجرم علت وعامل اصلی وقوع جرم به حساب می رود چنین رویکردی به ناچار منشا اصلی رفتارهای نامطلوب ونابهنجار را فیزیولوژی ،شیمی،روانشناسی،شخصیت،اخلاق ونگرش فرد می داند .

 همین دلیل هم حکم می کند که راه از بین بردن جرایم درجامعه ایجاد تغیر وتحول درفرد مجرم است وبرای کنترل جرم باید فرد مجرم را از طریق مجازات ،معالجات پذشکی وروان پزشکی مشاوره ومانند ان با نظام اجتماعی همساز کرد.وضعیت پیشین وموجود نگهداری معتادان در مراکز باز پروری نیز باپیروی از چنین نگرشهایی تاکید رابر کنترل فرد گذاشته اورا صرف نظر از شرایط اجتماعی حاکم برزندگی اش در ارتکاب جرم کج رفتاری به عنوان تنها مقصر سرزنش وتحقیر می کند دراین رویکرد معتاد یا بیمار است که باید او رابا دارو درمان کرد ویا مجرم وسرکش وپرخاشگر که باید او را با تنبیه سر کوب وبا دارو آرام کرد به هر حال مشکل به فرد وشخصیت ونگاه ونگرش او نسبت داده می شود غافل از انکه مسئله اجتماعی با اصلاح فرد حل نخواهد شد وباید به مسئله اعتیاد   به مواد مخدر بارویکرد مترقی تری برخورد کرد باید دانست که علت جرم در چگونگی سازماندهی وانجام امور در جامعه ونهاد های آن نهفته است.

واختلالهای مربوط نه بااصلاح فرد که حتما با اصلاح این سازماندهی ها ونهاد ها والبته با در نظر گرفتن شرایط افراد سامان خواهد یافت جایی که نهاد های اجتماعی اقتصادی سطوح بالایی از نابرابری راایجاد می کنند بروز میزان بالای جرم واختلا لات در میان کسانی که بدترین وشدید ترین فشارهای نابرابری رابرگرده خود دارد.امر چندان غیر منتظره ای نیست.

جایی که اعتیاد به مواد مخدر به یک مسئله اجتماعی تبدیل شده دربر خورد با آن نیز باید همه گروهها وسازمانهای جامعه دخالت داشته باشند واگذار کردن امر مبارزه با تقاضای مواد مخدر به یک یادو سازمان که جز پرداختن به این امر چند ین وظیفه دیگر نیز به عهده دارند ورها کردن علل وعوامل ساختاری مربوط سرانجامی جز وضع موجود که تقاضا مستمرادر حال افزایش است نخواهد داشت.

بررسی تحقیقات عمده ای که در چهار دهه 1990-1950درمورد مواد مخدر شده ارتباط قوی بین دو متغیرسوءمصرف مواد مخدر وشرایط محرومیت اجتماعی دروضعیت حاشیه ای اقتصادی قرار داشتن وفروپاشی فرهنگی واجتماعی در اروپا وامریکا رادر چهل سال مورد مطالعه در بین سفید پوستان فقیر مکزیکی تبارها وبین سیاه پوستان ساکن مناطق مرکزی شهرهای بزرگ تایید کرده است.(سروستانی، 1386، ص  204-203-202-201-200-199-198)

علل بازگشت به مواد مخدر:

متخصصان ومعتادان علل باز گشت را در موار زیر می دانند:

1-وجود مواد مخدر وسهولت دسترسی به آن.

2-مراقبت نکرن وکنترل نکردن معتادان معالجه شده.

3-وجود شرایط منفی در اطراف فرد.

4-نارحتیهای عصبی وضعف فرد در برابرآنها به ویژه در زمان پس از ترک که به شدت آسیب پذیر حساس وناامید است وبه همین جهت به محبت ومساعدت همه جانبه نیاز دارد.

5-برنامه ریزی نکردن لازم برای مشغول  کردناین افراد به کار مفید ومورد علاقه .

6-پذیرفته نشدن این افراد درجامعه وادامه انزاوی آنان واحساس طردشدگی وکنا یه هاب اطرافیان.

7-وجود معتادان دیگر با دوستان سابق.

8-علمی نبودن اصول حاکم بر مراکز باز پروری ودر نتیجه ناتمام ماندن یا ناقص اجرا شدن برنامه ترک اعتیاد به ویژهاز نظر رها یی آلودگی جسم از ماده مخدر یا احساس چنین حالتی از سوی معتاد.

9-وجود مراکزی همچون قهوه خانه ها ونظایر آن که می توان از آن به آلودگی محیط تعییرکرد.

10-ضعف قوای جسمی فرد.

11-بی خوابی شدید که در اکثر معتادان یکی از دلایل اصلی بازگشت وروی آوردن به مواد ذکر می شود.

12-ضعف وبی حالی مخصوصی که معتادان می گویند هیچ کس غیر از معتاد قادر یه در نیست.این ضعف وقتی ایجاد شود درعضلات وماهیچه های بدن حتی گردن احساس بی حالی پدید می آیدوفرد معالجه شده را رنج می دهد اعتقادبراین است که ورزش وپیاده روی به تدریج این حالت را از بین می برد.

مراکز درمانی وبازپروری:

درحال حضر پانزده مرکز باز پروری در ایران فعالیت دارند:

مرکز تهران(مرکز باز پروری شورآباد،ورامین)-پنج مرکز در استان خراسان-مرکز باختران-مرکز رشت-مرکز گرگان-مرکز بندرعباس-مرکز یزد-مرکز اصفهان-مرکزیاسوج-مرکزهمدان-مرکززاهدان این مرکز زیر نظر وزارت بهزیستی است وازنظر مراجعه وپذیرش معتاد مستقیما دادستانهای مبارزه با مواد مخدرمرتبط است دراین مراکز حداقل مدت معالجه وبازپروی 2ماه است تا 1سال نیز طول بکشداین مراکز در هر دوره تا شش هزار نفر را می پزیرند که در مقابل انبوه معتادان اعتیاد (سبب شناسی ودرمان آن)

ظرفیت زیادی نیست.(احمدوند، 1372، ص 186-185-184)

واکنش جامعه به سوء مصرف مواد مخدر:

تصور درست جامعه از شیوع مصرف مواد مخدر نابودی زندگی ها از بین رفتن مشاغل و مهارت ها متلاشی شدن خانواده ها آلوده شدن مدارس افزایش جرایم ،بدنام شدن قهرمانان وهزینه های  گزاف اقتصادی وافت زندگی در تمام زوایاست.

به همین دلیل 90درصد مردم این پدیده را تهدید کننده حیات و امنیت اجتماعی دانسته اند وجود پدیده اعتیاد به مواد مخدر و پیامدهای آن به درستی در دل مردم هول و هراس ایجاد می کند و همه خانواده ها را خواهان نوعی اقدام جمعی واساسی برای کنترل وپیشگیری آن می سازد.

عوامل زمینه سازی مانند بیکاری و سرخوردگی ونبود برنامه های جایگزین درزندگی جوانان ،عرضه فروان ،قیمت ارزان ودسترسی آسان ،محرک های اصلی گرایش روز افزون جوانان شهری و روستایی به مواد مخدر شده و نگرانی هارا دامن می زند پشتیبانی های عمومی وبی قید وشرط مردم از هر نوع برنامه مبارزه بامواد مخدر در دو دهه گذشته نشانه بارز نگران ها و هراس های افراد و خانواده ها و کل جامعه نسبت به اشاعه روز افزون آلودگی به مواد مخدر است.(سروستانی، 1386، ص 194) 

نکات درمان:

1-   به مسائل عاطفی وروانی معتاد توجه شود.

2-   به کاهش آلام جسمی فرد معتادتوجه شود

3-    داروی مناسبی جایگزین مواد مخدر شود همراه با کاهش تدریجی آن دارو.

4-   کلیه اعمال ترک زیر نظر پزشک متخصص وبا تجربه باشد.

5-   برخورد مناسب با معتاد و سهولت ترک اعتیاد به وی تفهیم شود.

6-   اقدام معتاد برای ترک اعتیاد مهم جلوه داده شود وموفقیت وی نزد آشنایان وکسانی که ازاعتیاد او خبر دارند بزرگ شمرده شود.

7-   به زمان پس از ترگ اعتیاد،از نظر پی گیری ونظارت واقدامات لازم چون دوری از دوستان سابق ایجاد سرگرمی وکار برای فرد وشروع فعالیت وورود تدریجی به جامعه توجه شود.

8-   پس از ترک اعتیاد،هیچ گاه راجع به گذ شته حتی مواد مخدر وزیان انها با فرد صحبت نشود.

9-   شخص تا مدتی پس از ترک (2تا6ماه)گاهی ناراحتیهای عصبی روانی دارد وحالتی شبیه نرسیدن مواد مخدر در زمان اعتیاد به او دست می دهد فرد به تصور اینکه اعتیادش درمان نمی شود وبه دلیل رفع حالت نامطلوب خود ممکن است مجدا به موا د مخدر روی آورد باید به فرد تفهیم کرد که در فرد عادی هم ممکن است چنین حالتی رخ دهد در صورت شدت این حالت می توان از پزشک متخصص کمک گرفت

10-             باید این موضوع توجه داشت که باز گشت به اعتیاد در فردی که آن را ترک کرده بسیار مشهور وقابل لمس است .

 

استفاده از طب سوزنی در ترک اعتیاد:

مغز انسان به طور طبیعی در واکنش به دردها ماده ای به نام آندورفین ترشح می کند که ترکیب شیمیایی آن شبیه مرفین است در اکثر مردم این وظیفه طبیعی را قسمتهایی از مغز انجام می دهد برخی معتقدند هر اختلالی درکار هیپوفیز موجب ناسازگاری وواکنش طبیعی شخص در بر خورد با مسائل ومشکلات است ورابطهای هم بین این امر وبیماریهای عصی یافته اند.

فریضه ای که کاهش آندورفینواعتیاد را مربوط به هم می داند یعنی در هنگام بروز ناراحتها ومصایب اگرآندروفین در حد نورمال ترشح نشود فرد می خواهد به طریق مصنوعی آن را به بدن برساند.

دلیل ان شباهت زیاد اعتیاد و بیماریهای روانی است.برخی از افراد شتاهت اندورفین و داروهای ارامبخش را به دلیل مصرف مداوم معتادان می دانند و معتقدند باید به طریقی ترشح اندورفین مغز به حالت طبیعی برگردانده شود.یکی از این راهها استفاده از طب سوزنی یا تحریک نقطه ای به نام ریه در گوش است.در اینشیوه با نصب سوزن یا سوزنهایی برکانالهای انرژی و نقاط مناسب و حساس شناخته شده در بدن با دردها و

بیماریها مقابله می شود(14 کانال و 1400 نقطه شناسایی شده است). در بعضی از کشورها به جای سوزن زدن از جریان الکتریکی یا اشعه لیزر استفاده می کنند.

درباره اعتیاد نیز از تحریکات نقاط حساس مشخص؛ که در گوش انسان قرار دارد؛ استفاده می شود.

بررسی های انجام شده در چین؛ویتنام ؛ هنگ کنگ و امریکا هزاران معتاد با استفاده از این شیوه درمان شده اند. در ایران نیز در تنها در مانگاه طب سوزنی؛ در قائم شهر؛ بیش از 2هزار نفر مداوا شده اند. توجه به تازگی این شیوه و اثر های روانی مثبتی که

استفاده از ان ممکن است در فرد معتاد ایجاد کند؛ به نظر می رسد طب سوزنی ثمر بخش است.

 

 

آماری از مراکز پژوهشی ترک اعتیاد:

برخی از اطلاعات استخراج شده از پرونده 128بیمار معتاد به مواد مخدر که به مرکز پژوهشی ترک اعتیاد طب سوزنی واقع در بابل داوطلبانه مراجعه کرده اند  به شرح زیر است :

نوع اعتیاد:هرویین47درصد تریاک 49درصد دارو 1.5درصد شیره 1.5در صد مرفین1 در صد.

روش مصرف:تدخین 59در صد،خوردن 31درصد،تزریق 10درصد.

مدت اعتیاد(حداقل اعتیاد 1سال ،حداکثر 6سال):سابقه اعتیاد تا 5سال19در صد،6الی10سال35در صد،11الی 20سال22درصد،21سال به بالا13در صد.

دفعات مصرف درشبانه روز:روزانه3بار مصرف در42درصد،1بار مصرفدر 10درصد،2بارمصرف در35درصد،بیش از 3بار درروز13درصد.

علل شروع اعتیاد:هعاشرت بادوستان ناباب62درصد،بیماری 21درصد،میل وهوس 9درصد،بیکاری 3درصد،وجود معتاد در خانواده 1درصد،مشکلات خانوادگی              4درصد.

 

اعتیاد(سبب شنا سی ودرمان آن)

سن شروع به اعتیاد:حدود60درصددر21الی 30سالگی به اعتیاد گرایش پیدا کرده اند و12.5درصد از 41سالگی به بعد.

علت مصرف مجدد بعد از ترک:داشتن میل وهوس47درصد معاشرت بادوستان21در صد،بیماری9درصد.

دفعات ترک:44درصدبین2 الی 10باربه روشهای مختلف ازجمله متادون،داروهای شیمیایی ،مراکزبازپروری زندان  وبدون دارو و در خانه اعتیاد راترک کرده اند 26درصد ترک نکرده اندودوباره به دام اعتیاد لغزیده اند.

رابطه بین سیگار وشروع اعتیاد:73درصد افراد قبل از اعتیاد سیگاری بوده اند و27درصد افرادمصرف سیگار راپس از اعتیاد شروع کرده اند.

رابطه بین وجود معتاد در خانواده وافراد تحت درمان:42 درصد معتادان در خانواده  هایی زندگی می کرده اند که حداقل یک نفر از اعضای خانواده (پدر،مادر،برادر،خواهر،همسر)آنان معتادبوده است حداقل 1نفراز خانواده درجه 1یا2معتاد بوده اند 46درصد در خانواده های غیر معتاد زندگی می کرده اند به طور کلی 28درصد پدرومادر14درصد برادر وخواهروهمسر،3درصد پدربزرگ ومادر بزرگ 9درصدعمو ودایی آنانمعتاد بوده اند.

رتبه تولد:حدود55درصد افراد معتاد فرزند اول یا دوم خانواده بوده اند در مقایسه با رتبه های دیگر فرزندان اول 9درصد بیشتر از فرزندان دوم وفرزندان دوم  7درصد بیشتر از فرزندان سوم مبتلا بوده اند.

فرزند اول 32درصد،فرزند دوم23درصد،فرزند سوم16درصدفرزند چهارم وبالاتر29درصد.

شغل:اکثر افراد معتاد به ترتیب در گروههای زیر قرار دارند:

 25درصدکاسب،کشاورز22درصد،راننده18درصد،کارمند11درصد،کارگر8درصد،بیکار6درصد،باز نشسته 5درصد،خاندار(زن)3درصد،پژشک2درصد.

تحصیلات:اکثر معتادان (35درصد) بیسواد  بودند 24درصد باسواد در مقطع ابتدایی24درصد دبیرستان ودیپلم11درصد درمقطع راهنمایی 6درصد بالاتر از دیپلم.

بیماری:ناراحتیهای گوارشی 34درصد ناراحتیهای تنفسی 10درصد کمردرد 19درصد پا درد7درصد ،ناراحتیهای اعصاب 8درصد ،سردردمزمن5درصد، ناراحتیهای سیستم ادراری 3درصد ،عقیمی 1درصد.,

 

توزیع فراوانی نسبی معتادان کل کشور بر حسب علل گرایش به اعتیاد:

دربررسی 50هزار نفر معتاد فراوانی نسبی به شرح زیر تهیه شده است

36.4درصد،دوستان ناباب را عامل اعتیاد خود معرفی کرده اند فراوانیهای دیگر به ترتیب عبارت اند از:22.6درصد مشکلات خانوادگی،18.9درصد فشارهای روانی 7.7درصد فقر، 13.9درصد انگیزه خاصی را برای اعتیاد خود معرفی نکرده اند.

نتیجه گیری:

 

 سن ومشخصات:اکثر معتادان در گروه سنی جوان ومیانسال اند.

وضعیت ظاهری در اعتیاد تاثیری ندارد.

مردان بیش از زنان در معرض اعتیادند.

خانواده اصلی(پدری)بی بندوباری وبی دقت در نظارت ومراقبت ناقص والدین در بیشتر معتادان جوان است.

دست ودلبازی در باره دادن پول تو جیبی به کودکان ونظارت نکردن مصرف آن دراعتیاد موثر است.

بی تفاوتی وناتوانی پدر در درجه اول سپس مادر موجب آزادی عمل فرزندان  وگرایش به سوی دوستان است .

- رفتار خشونت بار موجب گریز  فرزند  از خانواده می شود.

- بیشتر معتادان احساس  کمبود محبت دارند.

- بیشتر معتادان انسانهای حساس،زود رنج وپر عاطفه ای اند.

- فرار از خانه در باره  بیش از22درصد معتادان دیده شده است.

- برخورد اتفاقی وتصادفی نوجوانان یا افراد منحرف امکان اعتیاد راافزایش می دهد.

- درخانواده اکثر معتادان اختلاف ودر گیری بین والدین وجود داشه است.

- اکثر معتادان اظهار می داند که بیشتر دوران کودکی ونوجوانی خود را در خارج از منزل گذرانده اند.

- اکثر معتادان تنگناهایی درباره تهیه وسیله وشی دلخواه داشته اند.

خانواده شخصی:اختلاف زناشوییدرافرادی که بعداز ازدواج معتاد شده اندوجود داشته است.

- بدرفتاری زنان در80درصداعتیادهای بعداز ازدواج یکی از علل ذکر شده است .

- ازدواجهای اتفاقی-اجباری وتحمیلی در اعتیاد زنان موثر بوده است.

- برخی مشاغل درباره افرادی که آمادکی لازم را دارند شرایط اعتیاد را فراهم می کند.

- زندگی در مراکز ونقاط خاص  امکاناعتیاد راافزایش می دهد.

مدرسه،تحصیل وسینما:زنان تحصیلکرده بیشتر درمعرض اعتیاد بوده اند.

- در مردان معتاد تحصیل سواد یا بی سوادی عامل موثری دراعتیادشان نیست.

- معتادان به ارتکاب عمل خلاف در مدرسه اعتراف می کنند.

- بیشتر معتادان نوجوان که دوره دبیرستان راطی کرده اند آغاز انحراف خود رااز راه مدرسه وخانه می دانند.

-معتادان به بد آموزی وتاثیر منفی فیلمهای مبتذل اذعان دارند.

- معتادان با تفریح وسر گرمی سالم اشنایی ندارند.

- آغازاعتیاد:بیشتر معتادان قبل از اعتیادسیگارمی کسیده اندودر خانواده آنان پدر یامادر با برادر سیگاری بوده اند.

- آغاز کشیدن سیگار در سنین15-14 سالگی ودر راه خانه ومدرسه بوده است.

- بیشتر معتادان جوان ومیانسال به هرویین ومعتادان سنینبالا به تریاک  یا قرص معتادند.

- دوستان معتاد نشان دهنده راه اعتیادند.

-کنجکاوی،بی اطلاعی از عواقب اصرار دیگران وجود مواد مخدر از اولین انگیزه های مصرف ذکر شده اند:

- لذت وبی خبری هیجانات کاذب رهایی از فشار وناراحتی بی خبری از خانواده ها مقاومت نکردن در مقبل ناراحتیها ترس از به هم خوردن حال از دلایل دامه مصرف ذکر شده اند.

شرکت در محافل وبزمها در موارد زیادی زمینه آشنایی با مواد مخدر بوده است.

- طلاق:سایه طلاق در زندگی در دوران کودکی (خانواده اصلی)یا خانواده شخصی(قبل از اعتیاد بعداز اعتیاد)اغلب معتادان دیده می شود.

- دین واعتقادات:در بین معتادان مبانی عقیدتی ضعیف است.

- دوستان وآشنایان:معتادان از دوستان نا اهل خود شکایت دارند.

- رفیق بازی در حد افراط بین معتاددان وجود داشته است.

- رفت وآمد آزادبادوستان داشته اند.

- دوستان آاز سوی پدر نظارت نمی شده اند.

- حداقل یک دوست معتادداشته اند یا قبل از اعتیاد یک معتاد را می شنا خته اند.

- حداقل یک با ازسوی دوستان به کارهای نا شایست تشویق شده اند.

- در زندگی اکثر آنهابه ویژه در نوجوانی وجوانی عشق وعاشقی وجود داشته است.

ارتکاب جرایم:بین اعتیاد وجرایم ارتباط وجود دارد.

- سرقت فراوانترین جرم معتادان است.

- یک معتادحداقل یک بار سرقت انجام داده است .

- 75درصد مواد مخدر مصرفی معتادان را خود آن ها پخش می کنند.

- 60 درصد سارقان معتادند.

- بیشترین جرم معتادلن سرقت است دررده های بعدی قاچاق و پخش مواد مخدر ودر مرحله بعد جرایم مالی دیگر است.(احمدوند، 1372، ص  205-204-203-202-201-185-184-183)

فهرست منابع

-ابهری، مجید، (1380)، علل وبروزآسیب اجتماعی وراهکارهای آن، انتشارات آوای نور، چاپ اول.

                      

-احمدوند، محمدعلی، (1372)، اعتیاد(سبب شناسی ودرمان)، انتشارات پیام، چاپ اول.

 

-پایان نامه، (1386)، بررسی میزان تاثیرات خدمات کمیته امدادبر پیگیری از آسیب ها، اخذکاردانی دانشگاه علمی کاربردی یاسین جعفری، ایرج ملیانیان، به راهنمایی دکتر جواد منظمی تبار.

 

-زاهدی اصل، محمد، (1387)، مبانی مددکاری اجتماعی، انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، چاپ چهارم.

 

-ستوده، هدایت الله، (1383)، آسیب شناسی اجتماعی(جامعه شناسی انحرافات)، انتشارات آوای نور، چاپ اول.

 

-صدیق سروستانی، رحمت الله، (1386)، آسیب شناسی اجتماعی، انتشارات سمت، تهران، چاپ پنجم، 1388.

 

-گزارش آماری کمیته امداد امام خمینی، (1388)، انتشارات خجسته، تهران.

 

[ شنبه دوازدهم فروردین 1391 ] [ 13:40 ] [ ]
.: Weblog Themes By Weblog Skin :.
درباره وبلاگ

سلام...
به وبلاگ دانشجویی جامعه شناسی خوش آمدید.از دوستانی که تمایل به کار علمی در رشته جامعه شناسی و مددکاری دارند تقاضا دارم مطالب خود را به آدرس (twins_fatheali@yahoo.com) ارسال نمایند.مقالات،دستاوردها و پژوهشهای علمی شما با نام خود شما در این وبلاگ درج خواهد شد...
امکانات وب